శివునికి తన కళ్ళనే అర్పించిన బోయ భక్తుడు — తిన్నడు — 12 అధ్యాయాలు
భక్త కన్నప్ప — హిందూ భక్తి చరిత్రలో శివుని పట్ల అచంచల ప్రేమకు, సంపూర్ణ శరణాగతికి అమర నిదర్శనం. పూర్వాశ్రమంలో తిన్నడు అనే బోయవాడు (కోయ వేట తెగకు చెందినవాడు), శ్రీకాళహస్తి పరిసర అడవులలో వేటాడి జీవించేవాడు. చదువు, శాస్త్రాలు, ఆచార పూజా విధానాలు తెలియని ఒక అడవి మనిషి — తన నిష్కల్మష భక్తితో, చివరికి తన రెండు కళ్ళనే శివునికి అర్పించి, శివసాయుజ్యం పొందిన మహా భక్తుడు. 'భౌతిక కానుకల కంటే నిజమైన ప్రేమతో భగవంతుడు ఎక్కువగా సంతోషిస్తాడు' అనే గొప్ప సత్యాన్ని కన్నప్ప కథ చాటుతుంది. 63 నయనార్ శైవ భక్తులలో ఒకడిగా (నేత్రేశ నయనార్) ఆయన కీర్తింపబడతాడు. మహాకవి ధూర్జటి రచించిన శ్రీకాళహస్తీశ్వర మహాత్మ్యంలో కన్నప్ప గాథ ప్రసిద్ధం. ఈ పేజీలో కన్నప్ప సంపూర్ణ చరితను 12 అధ్యాయాలలో అందిస్తున్నాం.
భక్త కన్నప్ప కథకు ఒక పూర్వజన్మ నేపథ్యం ఉంది. ఒక గాథ ప్రకారం — పూర్వజన్మలో అర్జునుడు (పాండవ వీరుడు) కిరాతార్జునీయ ఘట్టంలో, పాశుపతాస్త్రం కోసం శివునితో తలపడ్డాడు. శివుడు కిరాతుని (బోయవాని) వేషంలో అర్జునునితో యుద్ధం చేసి, అతని పరాక్రమానికి, భక్తికి మెచ్చి పాశుపతాస్త్రాన్ని ప్రసాదించాడు.
ఆ సందర్భంలో అర్జునుడు శివుని మోక్షం ప్రసాదించమని వేడుకోగా — శివుడు 'తరువాతి జన్మలో నువ్వు తిన్నడిగా (బోయవాడిగా) పుట్టి, భక్త కన్నప్పగా వెలసి మోక్షం పొందుతావు' అని ఆశీర్వదించాడు. ఈ వరం ప్రకారమే, అర్జునుడు బోయవాడైన తిన్నడిగా జన్మించాడని ఐతిహ్యం.
ఈ పూర్వజన్మ గాథ — భక్తి జన్మజన్మల సంబంధం, భగవంతుని కరుణ ఎన్ని జన్మలు దాటినా భక్తుని వెన్నంటే ఉంటుందని సూచిస్తుంది.
తిన్నడు ఒక బోయరాజు కుమారుడు — శ్రీకాళహస్తి పరిసర ప్రాంతాలలోని ఒక గూడేనికి (వేట తెగ గ్రామానికి) చెందినవాడు. చిన్నతనం నుండే ప్రకృతితో, తన చుట్టూ ఉన్న జంతువులతో లోతైన అనుబంధాన్ని కలిగి ఉన్నాడు.
వేట తెగకు చెందిన తిన్నడు — విలువిద్యలో ఆరితేరినవాడు, మూగ జీవాలను వేటాడి జీవనం సాగించేవాడు. చదువు, శాస్త్రాలు, వేద మంత్రాలు, ఆచార పూజా విధానాలు ఏవీ అతనికి తెలియవు. కానీ అతని హృదయం నిర్మలమైనది, నిష్కల్మషమైనది.
ఒకనాడు తిన్నడు ప్రతిరోజులాగే అడవిలో వేటాడుతూ తిరుగుతున్నాడు. ఒక గాథ ప్రకారం — తిన్నడికి కలలో మహాశివుడు కనిపించి, దగ్గరలో ఉన్న గుడికి రమ్మని పిలిచాడు. మెలకువ వచ్చాక, ఒక దుప్పిని వేటాడుతూ వెళ్ళిన తిన్నడు మొగలేరు (స్వర్ణముఖి నది తీరం) అనే ప్రాంతానికి చేరాడు.
అక్కడ, తనకు కలలో కనిపించిన శివలింగం సాక్షాత్కరించింది. ఆ శివలింగాన్ని చూడగానే తిన్నడి హృదయం ఒక అవ్యక్తమైన ప్రేమతో, భక్తితో నిండిపోయింది. శివుడే తనను 'నాపై ప్రేమ ఉంటే మా ఇంటికి రా' అని పిలిచినట్లు భావించాడు.
ఆ క్షణం నుండి తిన్నడు తన ఇల్లు, వాకిలి, కుటుంబం — అన్నీ మరచిపోయి, ఆ శివలింగం వద్దే ఉండిపోయాడు. శివుని సేవలోనే తన జీవితాన్ని గడపడం మొదలుపెట్టాడు.
తిన్నడి పూజ ఆచార శాస్త్రాలకు పూర్తిగా విరుద్ధమైనది — కానీ హృదయపూర్వకమైనది. వేద మంత్రాలు, శాస్త్రోక్త విధానాలు తెలియని తిన్నడు, తనకు తోచిన రీతిలో శివుని పూజించాడు.
అభిషేకానికి — నదిలో ముంచి, తన నోటిలో నింపుకుని తెచ్చిన నీటిని ఉపయోగించాడు. నైవేద్యానికి — తాను అడవిలో వేటాడి తెచ్చిన మాంసాన్ని, ముందుగా తాను రుచి చూసి (బాగుందో లేదో పరీక్షించి) స్వామికి సమర్పించాడు. అలంకరణకు — తన తలపై ధరించిన అడవి పూలను తీసి శివలింగంపై ఉంచాడు.
శాస్త్ర దృష్టిలో ఇవన్నీ 'అపచారాలే' — ఎంగిలి నీరు, ఎంగిలి మాంసం, కాలితో తాకడం. కానీ తిన్నడి హృదయంలోని ప్రేమ, భక్తి అపరిమితమైనవి. భగవంతుడు బాహ్య ఆచారాలను కాదు, అంతరంగంలోని ప్రేమను చూస్తాడని ఈ పూజ చాటుతుంది.
ఆ శివలింగానికి శివగోచరి అనే ఒక బ్రాహ్మణ పూజారి కూడా ప్రతిరోజూ శాస్త్రోక్తంగా పూజ చేసేవాడు. అతను ఉదయం వచ్చి, శుచిగా అభిషేకం చేసి, పూలతో అలంకరించి, వేద మంత్రాలతో పూజించి వెళ్ళేవాడు.
పూజారి వెళ్ళిన తర్వాత తిన్నడు వచ్చి — పూజారి అలంకరించిన పూలను, పూజా ద్రవ్యాలను తీసివేసి, తన రీతిలో (మాంసం, నోటి నీరు, అడవి పూలతో) పూజ చేసేవాడు. మరుసటి రోజు పూజారి వచ్చి, శివలింగంపై మాంసం, చెల్లాచెదురైన పూలు చూసి తీవ్రంగా కలత చెందేవాడు.
ఇలా రోజూ జరగడంతో, పూజారి దుఃఖంతో శివుని ప్రార్థించాడు — 'ఈ ఘోర అపచారాన్ని ఆపు స్వామీ!' అని వేడుకున్నాడు. తిన్నడి భక్తి తెలియని పూజారి దృష్టిలో అది అపచారమే. ఇద్దరి భక్తి రెండు రకాలు — ఒకటి శాస్త్రబద్ధమైనది, మరొకటి హృదయపూర్వకమైనది.
తిన్నడి అపురూపమైన భక్తిని లోకానికి చాటడానికి, శివగోచరి (పూజారి)కి తిన్నడి భక్తి గొప్పతనాన్ని చూపడానికి — శివుడు ఒక పరీక్ష పెట్టాలని నిర్ణయించాడు. పూజారికి కలలో కనిపించి, 'నువ్వు లింగం వెనుక దాగి ఉండి, రేపు జరిగేది చూడు' అని చెప్పాడు.
మరుసటి రోజు, తిన్నడు యథావిధిగా పూజకు వస్తుండగా — శివుడు పరీక్షగా శివలింగంలోని ఒక కంటి నుండి రక్తం (రక్తపు నీరు) కార్చడం మొదలుపెట్టాడు. పూజకు వచ్చిన తిన్నడు ఇది చూసి దిగ్భ్రాంతి చెందాడు.
'శివునికి ఏదో ఆపద జరిగింది' అని తిన్నడు తీవ్రంగా కలత చెందాడు. మొదట కంటిని తుడవడం ప్రారంభించాడు — ఎన్నిసార్లు తుడిచినా రక్తం కారడం ఆగలేదు. అడవి మూలికలు తెచ్చి రాశాడు — అయినా ఆగలేదు.
రక్తం ఆగకపోవడంతో, తిన్నడు ఒక గొప్ప నిర్ణయం తీసుకున్నాడు — 'కంటికి కన్నే మందు' అని భావించి, తన బాణపు మొనతో (లేదా చేతితో) తన సొంత కంటిని పెకలించి తీసి, శివలింగం యొక్క రక్తం కారుతున్న కంటికి అమర్చాడు!
ఆశ్చర్యకరంగా — తిన్నడు తన కన్ను అమర్చగానే, శివలింగం మొదటి కంటి నుండి రక్తం ఆగిపోయింది. తిన్నడు ఆనందించాడు — తన త్యాగం ఫలించిందని భావించాడు. ఇది భక్తుని నిస్వార్థ ప్రేమకు పరాకాష్ఠ — తన శరీర అవయవాన్నే భగవంతుని కోసం అర్పించడం.
తిన్నడి భక్తిని మరింత పరీక్షించడానికి — శివుడు వెంటనే శివలింగం రెండవ కంటి నుండి కూడా రక్తం కార్చడం మొదలుపెట్టాడు. ఇది చూసిన తిన్నడు ఏ మాత్రం సంకోచించలేదు.
తన రెండవ కన్నును కూడా అర్పిస్తే తనకు చూపు పోతుందని, అప్పుడు రెండవ కన్నును ఎక్కడ అమర్చాలో కనిపించదని గ్రహించిన తిన్నడు — ఒక తెలివైన పని చేశాడు. తన కాలి బొటనవేలును శివలింగం రెండవ కంటిపై గుర్తుగా ఉంచి (అమర్చవలసిన స్థానం తెలియడానికి), ఆపై తన రెండవ కన్నును కూడా పెకలించడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
తన రెండు కళ్ళూ పోయినా, శివుని క్షేమమే ముఖ్యమని భావించిన తిన్నడి ఈ నిర్ణయం — భక్తి చరిత్రలో అత్యున్నత త్యాగం. ఇంత నిష్కల్మషమైన, షరతులు లేని ప్రేమను లోకం మరెక్కడా చూడలేదు.
తిన్నడు తన రెండవ కన్నును పెకలించబోతుండగా — లింగం వెనుక దాగి చూస్తున్న పూజారి శివగోచరి దిగ్భ్రాంతి చెందాడు. అదే క్షణంలో, తిన్నడి అపరిమిత భక్తిప్రపత్తులకు మెచ్చి, శివుడు తన చేతిని చాచి తిన్నడిని వారించాడు — 'ఆగు కన్నప్పా!' అని.
శివుడు ప్రత్యక్షమై, తిన్నడిని తన రెండు చేతులతో దగ్గరకు తీసుకున్నాడు. తిన్నడి కళ్ళు తిరిగి వచ్చాయి (చూపు పునరుద్ధరించబడింది). 'తన కన్నును (కన్ను) అర్పించినవాడు' కాబట్టి తిన్నడికి 'కన్నప్ప' అనే పేరు వచ్చింది. సంస్కృతంలో 'నేత్రేశ నయనార్' అని పిలుస్తారు.
'కన్ను అప్పగించిన నువ్వు ఇకపై కన్నప్పగా ప్రసిద్ధమవుతావు, సిసలైన భక్తుడిగా చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతావు' అని శివుడు దీవించి, తిన్నడికి శివసాయుజ్యం (ముక్తి) ప్రసాదించాడు. పూజారి శివగోచరి కూడా తిన్నడి భక్తి గొప్పతనాన్ని గ్రహించి తలవంచాడు.
కన్నప్ప కథ శ్రీకాళహస్తి (ఆంధ్రప్రదేశ్, తిరుపతి సమీపం) క్షేత్ర మహాత్మ్యంతో ముడిపడి ఉంది. శ్రీకాళహస్తి — 'దక్షిణ కాశి'గా ప్రసిద్ధి; పంచభూత లింగాలలో వాయు లింగ క్షేత్రం (గాలికి ప్రతీక). 'శ్రీ' (సాలెపురుగు), 'కాళ' (పాము), 'హస్తి' (ఏనుగు) — ఈ మూడు శివభక్తుల పేర్ల కలయికే 'శ్రీకాళహస్తి'.
శ్రీకాళహస్తి ఆలయ కొండపై కన్నప్ప ఆలయం ఉంది — కన్నప్ప శివలింగాన్ని పూజించిన ప్రదేశంగా దీనిని విశ్వసిస్తారు. భక్తులు శ్రీకాళహస్తీశ్వరుని దర్శించుకున్నాక, కొండపై కన్నప్ప ఆలయాన్ని కూడా దర్శిస్తారు.
మహాకవి ధూర్జటి రచించిన 'శ్రీకాళహస్తీశ్వర మహాత్మ్యం' కావ్యంలో కన్నప్ప గాథ ఒక ముఖ్య భాగం. ఈ కథ ఆధారంగా 1976లో బాపు దర్శకత్వంలో కృష్ణంరాజు నటించిన 'భక్త కన్నప్ప' సినిమా తెలుగు భక్తి చిత్రాలలో చిరస్థాయిగా నిలిచింది.
కన్నప్ప — దక్షిణ భారత శైవ సంప్రదాయంలోని 63 నయనార్లలో (నయనార్ = శివభక్త సాధువులు) ఒకడిగా కీర్తింపబడతాడు. తమిళ శైవ సంప్రదాయంలో నయనార్లకు అత్యున్నత స్థానం; వారి గాథలను సుందరర్, శేక్కిళార్ వంటి కవులు 'పెరియ పురాణం'లో గానం చేశారు.
63 నయనార్లలో కన్నప్ప (కణ్ణప్ప నాయనార్) గాథ అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది, హృదయాన్ని కదిలించేది. ఆది శంకరాచార్యులు తన 'శివానంద లహరి'లో కన్నప్ప భక్తిని ప్రశంసించారు — 'శాస్త్ర జ్ఞానం, ఆచారాలు లేకపోయినా, నిష్కల్మష భక్తితో కన్నప్ప శివుని పొందాడు' అని కీర్తించారు.
భక్త కన్నప్ప జీవితం మనకు నేర్పే పాఠం — భగవంతుడు బాహ్య ఆచారాలను కాదు, అంతరంగంలోని ప్రేమను చూస్తాడు. చదువు, శాస్త్రాలు, శుచి, ఆచార పూజా విధానాలు తెలియని ఒక అడవి బోయవాడు — కేవలం నిష్కల్మష భక్తితో, సంపూర్ణ ఆత్మనివేదనతో శివుని పొందాడు.
కన్నప్ప కథ — 'భక్తి హృదయంలో ఉండాలి, ఆడంబరంలో కాదు' అని చాటుతుంది. తన కళ్ళనే అర్పించిన కన్నప్ప త్యాగం — షరతులు లేని, పరిపూర్ణ ప్రేమకు ప్రతీక. 'ప్రేమతో సమర్పించే ఒక ఆకు, ఒక పువ్వు, కొంచెం నీరు' కూడా భగవంతునికి చాలని భగవద్గీత వచనానికి కన్నప్ప జీవంత ఉదాహరణ.
శాస్త్ర పండితులు సైతం పొందలేని మోక్షాన్ని — ఒక అడవి మనిషి తన స్వచ్ఛమైన భక్తితో పొందాడు. కన్నప్ప — కులం, చదువు, ఆచారాల కంటే హృదయంలోని ప్రేమే ముఖ్యమని లోకానికి చాటిన మహా భక్తుడు. ఓం నమః శివాయ! జై భక్త కన్నప్ప!