హిందూమతం ప్రపంచంలో అత్యంత పురాతనమైన మతం — దాదాపు 4,000 సంవత్సరాలకు పైగా చరిత్ర కలిగి ఉంది. దీనికి ఒక నిర్దిష్ట స్థాపకుడు లేదు. సింధు లోయ నాగరికత నుండి వేదాల కాలం వరకు క్రమంగా అభివృద్ధి చెందింది.
మనం చేసే పని ఫలం మనకే తిరిగి వస్తుంది.
ఆత్మ మరణించదు — కర్మ బట్టి జన్మ మారుతుంది.
జనన మరణ చక్రం నుండి విముక్తి — జీవిత లక్ష్యం.
సరైన మార్గం, నైతిక జీవనం, విధి.
విశ్వంలోని పరమ సత్యం — అన్ని దేవుళ్ళు దీని రూపాలే.
ఏ జీవికీ హాని చేయకపోవడం.
హిందూమతం ఒకేసారి ఆరంభం కాలేదు. అది వేల సంవత్సరాల క్రమంగా అభివృద్ధి చెందింది. పండితులు దీన్ని మూడు ముఖ్యమైన కాలాలుగా విభజిస్తారు.
నేటి పాకిస్తాన్ మరియు వాయువ్య భారతదేశంలో సింధు లోయ నాగరికత వర్ధిల్లింది (Harappan Culture). మొహెంజో-దారో, హరప్పా నగరాల్లో పురావస్తు ఖనన్లలో కనుగొన్న సీల్స్, విగ్రహాలు మరియు చిహ్నాలు హిందూ ఆచారాల మూలాలను సూచిస్తున్నాయని పండితులు భావిస్తున్నారు. అయితే ఈ లింక్ పూర్తిగా నిరూపించబడలేదు — ఇది ఇంకా పండితుల పరిశోధనలో ఉంది.
హిందూమతానికి అత్యంత ముఖ్యమైన కాలం. నాలుగు వేదాలు రచించబడ్డాయి (లేదా సంకలనం చేయబడ్డాయి) — ఋగ్వేదం, సామవేదం, యజుర్వేదం, అథర్వ వేదం. ఋగ్వేదం సుమారు 1500 BCE నాటిది. యజ్ఞాలు, అగ్ని పూజ ఈ కాలంలో ముఖ్యమైన ఆచారాలు. సంస్కృతం ఈ కాలంలో ఉపయోగించిన భాష.
వైదిక యజ్ఞ ఆచారాల నుండి తాత్విక చింతనకు మారిన కాలం. 108 ఉపనిషత్తులు రచించబడ్డాయి. బ్రహ్మన్, ఆత్మ, కర్మ, మోక్షం వంటి సిద్ధాంతాలు ఇక్కడ పూర్తిగా వివరించబడ్డాయి. "అహం బ్రహ్మాస్మి" (నేనే బ్రహ్మను) వంటి మహావాక్యాలు ఈ కాలంలో ఆవిర్భవించాయి.
రామాయణం మరియు మహాభారతం ఈ కాలంలో రూపొందించబడ్డాయి. మహాభారతంలో భాగమైన భగవద్గీత హిందువులకు అత్యంత పవిత్రమైన గ్రంథం. ఇది శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునికి చేసిన ఉపదేశం. 18 పురాణాలు కూడా ఈ కాలంలో మరియు తర్వాతి కాలాల్లో రచించబడ్డాయి.
గుప్త రాజుల పాలనలో హిందూమతం అత్యున్నత స్థాయికి చేరింది. ఈ కాలంలో అనేక హిందూ ఆలయాలు నిర్మించబడ్డాయి. గణితం, వైద్యం, సాహిత్యం అభివృద్ధి చెందాయి. ఈ కాలాన్ని భారత చరిత్రలో "స్వర్ణ యుగం" అంటారు.
కేరళలో జన్మించిన ఆది శంకరాచార్యుడు హిందూమతాన్ని పునరుద్ధరించాడు. అద్వైత వేదాంతం సిద్ధాంతాన్ని స్థాపించాడు — "బ్రహ్మ సత్యమ్, జగన్మిథ్యా" (బ్రహ్మమే సత్యం, జగత్తు మిథ్య). భారతదేశంలో నాలుగు మఠాలు స్థాపించాడు — శృంగేరి, ద్వారక, పురి, బద్రీనాథ్.
దక్షిణ భారతదేశంలో ప్రారంభమైన భక్తి ఉద్యమం ఉత్తర భారతమంతా వ్యాపించింది. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో అన్నమయ్య, రామదాసు, త్యాగయ్య వంటి మహాభక్తులు భక్తి సంగీతాన్ని పుష్కలంగా అందించారు. ఈ ఉద్యమం భగవంతుని పట్ల ప్రేమ మరియు భక్తిపై దృష్టి పెట్టింది.
నేడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా 120 కోట్లకు పైగా హిందువులు ఉన్నారు. భారతదేశంలో 79.8%, నేపాల్లో 81.3% జనాభా హిందువులు. అమెరికా, యూరప్, ఆస్ట్రేలియా, మలేషియా, ఫిజీ వంటి దేశాల్లో కూడా పెద్ద హిందూ సంఘాలు ఉన్నాయి.
వేదాలు మాత్రమే కాదు — హిందూమతంలో అనేక ముఖ్యమైన గ్రంథాలు ఉన్నాయి:
108 ఉపనిషత్తులు వేదాల తాత్విక భాగం. బ్రహ్మన్, ఆత్మ, కర్మ, మోక్షం సిద్ధాంతాలు వివరంగా చర్చించబడ్డాయి. వేదాంత అని కూడా పిలుస్తారు.
మహాభారతంలో భాగం. కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునికి చేసిన ఉపదేశం. 18 అధ్యాయాలు, 700 శ్లోకాలు. హిందువులకు అత్యంత పవిత్ర గ్రంథం.
వాల్మీకి రచించిన ఆది కావ్యం. శ్రీరాముని జీవితగాథ. 24,000 శ్లోకాలు, 7 కాండలు. ధర్మానికి, ఆదర్శ జీవనానికి ప్రతీక.
వ్యాస మహర్షి రచించారు. 1 లక్ష శ్లోకాలతో ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద మహాకావ్యం. పాండవులు మరియు కౌరవుల మధ్య యుద్ధ కథ.
18 ముఖ్యమైన పురాణాలు ఉన్నాయి. విష్ణు పురాణం, శివ పురాణం, భాగవత పురాణం వంటివి. దేవతల గాథలు, సృష్టి విధానం వివరిస్తాయి.
ఆలయ నిర్మాణం, పూజా విధానం, శిల్పకళ వంటి విషయాలు వివరించే గ్రంథాలు. దక్షిణ భారత ఆలయాలు ఆగమ శాస్త్రం ప్రకారం నిర్మించబడ్డాయి.
హిందూమతంలో అనేక దేవతలు ఉన్నారు. కానీ ముగ్గురు ప్రధాన దేవతలు సృష్టి, స్థితి, లయలను నిర్వహిస్తారు:
సృష్టికర్త. విశ్వాన్ని సృష్టించాడు. నాలుగు మొహాలు, నాలుగు చేతులు. సరస్వతి అతని పత్ని. పుష్కర్ (రాజస్థాన్) లో అతనికి అత్యంత ప్రసిద్ధ ఆలయం ఉంది.
పోషకుడు, రక్షకుడు. విశ్వాన్ని నిలబెడతాడు. లక్ష్మీ దేవి అతని పత్ని. 10 అవతారాలు (దశావతారాలు) — రాముడు, కృష్ణుడు ముఖ్యమైనవి. తిరుపతి వేంకటేశ్వర స్వామి విష్ణువు అవతారం.
సంహారకుడు. అనవసరమైన వాటిని నాశనం చేసి పునర్నిర్మాణానికి మార్గం ఏర్పరుస్తాడు. పార్వతి అతని పత్ని. శివలింగంగా పూజించబడతాడు. 12 జ్యోతిర్లింగాలు ఉన్నాయి.