🪷 మాణిక్యాంబ దేవాలయం, ద్రాక్షారామం

చరిత్ర & పురాణ గాథ — History

మాణిక్యాంబ దేవాలయం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, తూర్పు గోదావరి జిల్లాలోని ద్రాక్షారామం (దక్షవాటిక)లో వెలసిన అష్టాదశ శక్తి పీఠాలలో 12వది. ఇక్కడ అమ్మవారు భీమేశ్వర స్వామి సహచరిగా మాణిక్యాంబాదేవిగా కొలువై ఉన్నారు. ఈ క్షేత్రం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ప్రసిద్ధ పంచారామాలలో (పంచ శివ క్షేత్రాలు) అత్యంత ప్రముఖమైనది.

ద్రాక్షారామం పేరు వెనుక గాథ — ఇది దక్ష ప్రజాపతి యజ్ఞం చేసిన స్థలం కావడంతో ఈ ప్రాంతానికి 'దక్షవాటిక' అని, కాలక్రమంలో 'ద్రాక్షారామం' అని పేరు వచ్చిందని చెబుతారు. స్థల పురాణం ప్రకారం, సతీదేవి శరీరంలో ఎడమ చెక్కిలి (గండం) భాగం ఇక్కడ పడిందని చెబుతారు.

ఇక్కడి భీమేశ్వర లింగానికి అభిషేకం చేయడానికి సప్త ఋషులు సప్త గోదావరులను (గోదావరి నదిని ఏడు పాయలుగా) ఇక్కడికి తీసుకువచ్చారని, అవి అంతర్వాహినులుగా (భూమి లోపల ప్రవహించేవి) ఉన్నాయని ప్రాచీన గాథ. వేదవ్యాసుడు, అగస్త్య మహర్షి ఒకే సమయంలో ఇక్కడ కొంతకాలం నివసించారని కూడా చెబుతారు.

9-10వ శతాబ్దాలలో నిర్మించిన ఈ ఆలయ గోడలపై 832 శాసనాలు చెక్కబడి ఉన్నాయి — ఇవి చారిత్రక పరిశోధకులకు అమూల్యమైన ఆధారాలు. ఆలయ ప్రాకారాలలో పూర్వం నవరత్నాలు పొదగబడి ఉండేవని, ఆ కారణంగానే ఈ ప్రాంతం 'మాణిక్యాంబ' (మాణిక్యాలు/రత్నాలతో అలంకరించబడిన అమ్మ) పేరు పొందిందని ఒక వివరణ. ఇక్కడి క్షేత్రపాలకుడు లక్ష్మీ నారాయణ స్వామి. ద్రాక్షారామం త్రిలింగ దేశానికి (ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు పూర్వనామం) ఉత్తర సరిహద్దుగా కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది.

దర్శన సమయాలు*