🛕 ద్వారకాధీశ్ ఆలయం

చరిత్ర & పురాణ గాథ — History

ద్వారకాధీశ్ ఆలయం (జగత్ మందిర్) గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని ద్వారక పట్టణంలో, గోమతి నదీ తీరంలో వెలసిన శ్రీకృష్ణ క్షేత్రం — హిందువుల చార్ ధామ్లో ఒకటి. ఇక్కడ కృష్ణుడిని 'ద్వారకాధీశ్' (ద్వారకా నగరాధిపతి) గా ఆరాధిస్తారు. ద్వారక సప్త మోక్షపురీలలో ఒకటిగా కూడా ప్రసిద్ధి.

పురాణ గాథ ప్రకారం, మథురలో జరాసంధుని దాడుల నుండి యాదవులను రక్షించడానికి శ్రీకృష్ణుడు సముద్రం మధ్యలో ద్వారకా నగరాన్ని నిర్మించి, తన ప్రజలను సురక్షితంగా తరలించాడు. ఈ నగరం వజ్రవైడూర్యాలతో, బంగారు రాజప్రాసాదాలతో అత్యంత వైభవంగా ఉండేదని పురాణాలు వర్ణిస్తాయి. మహాభారత యుద్ధానంతరం, శ్రీకృష్ణుని నిర్యాణం తరువాత ఈ నగరం సముద్రగర్భంలో మునిగిపోయిందని, ఆ జాడలను పురావస్తు పరిశోధనలు ఇప్పటికీ గుర్తించాయని చెబుతారు.

మూల ఆలయాన్ని శ్రీకృష్ణుని మనుమడు వజ్రనాభుడు, కృష్ణుడు నివసించిన 'హరిగృహం' ఉన్న స్థలంలో నిర్మించాడని విశ్వసిస్తారు — ఇది దాదాపు 2,500 సంవత్సరాల క్రితం జరిగిందని చెబుతారు. ప్రస్తుత ఆలయ నిర్మాణం 15-16వ శతాబ్దంలో విస్తరించబడింది. గర్భగుడిలో 2.25 అడుగుల ఎత్తైన, మెరిసే నల్లరాతితో చెక్కిన శ్రీకృష్ణ విగ్రహం ఉంది — శంఖ, చక్ర, గద, పద్మాలను నాలుగు చేతుల్లో ధరించి (శంఖ-చక్ర-గదా-పద్మధారి) దర్శనమిస్తాడు.

8వ శతాబ్దంలో ఆది శంకరాచార్యులు ఈ ఆలయాన్ని దర్శించి, ఇక్కడ ద్వారకా పీఠాన్ని (కాళికా పీఠం) స్థాపించారని చారిత్రక ఆధారాలు చెబుతున్నాయి — ఇది ఆది శంకరులు స్థాపించిన నాలుగు మఠాలలో ఒకటి (శృంగేరి, పూరి, జ్యోతిర్మఠం, ద్వారక). ఆలయ ప్రాంగణంలో ఆది శంకరాచార్యుల సందర్శనకు స్మారక చిహ్నం ఉంది.

సాంప్రదాయికంగా చార్ ధామ్ యాత్ర పూరీ జగన్నాథ్ దర్శనంతో ప్రారంభమై, గడియారపు దిశలో (రామేశ్వరం → ద్వారక → బద్రీనాథ్) సాగుతుంది. ద్వారకలో ప్రతి సంవత్సరం శ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమిని అత్యంత వైభవంగా జరుపుకుంటారు — జన్మాష్టమికి ఒక రోజు ముందు 'ఢంకానాను దోచుకునే' సంప్రదాయం (కృష్ణుని బాల్యలీలలను గుర్తుచేసే ఆచారం) ప్రసిద్ధం. సమీపంలో నాగేశ్వర్ జ్యోతిర్లింగం, బేట్ ద్వారక, రుక్మిణీదేవి ఆలయం వంటి సందర్శనీయ స్థలాలు ఉన్నాయి.

దర్శన సమయాలు*