🛕 పూరీ జగన్నాథ ఆలయం

చరిత్ర & పురాణ గాథ — History

పూరీ జగన్నాథ ఆలయం ఒడిశా రాష్ట్రంలో, బంగాళాఖాతం తీరంలో వెలసిన అత్యంత ప్రాచీన, ప్రముఖ హిందూ దేవాలయం — హిందువులు తప్పక దర్శించవలసిన చార్ ధామ్ (బద్రీనాథ్, పూరీ, ద్వారక, రామేశ్వరం)లో ఒకటి. 'జగన్నాథ్' అంటే సంస్కృతంలో 'జగత్ + నాథ్' = విశ్వానికి ప్రభువు అని అర్థం.

ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత — గర్భగుడిలో కొలువైన మూర్తులు రాతి లేదా లోహంతో కాకుండా, వేప కర్రతో (దారు) చెక్కబడినవి. శ్రీకృష్ణుడు, అన్న బలభద్రుడు, చెల్లెలు సుభద్రాదేవి ముగ్గురూ కలిసి దర్శనమిస్తారు. పురాణ గాథ ప్రకారం, రాజు ఇంద్రద్యుమ్నుడు విశ్వకర్మను ఈ మూర్తులను చెక్కమని కోరాడు — 21 రోజుల పాటు తలుపులు తీయవద్దని శిల్పి కోరగా, రాజు ఆత్రుతతో ముందుగానే తలుపు తీయగా, శిల్పి అదృశ్యమై, చేతులు-కాళ్ళు లేని సగం చెక్కిన విగ్రహాలు మాత్రమే మిగిలాయి. పశ్చాత్తాపంతో రాజు బ్రహ్మదేవుని ప్రార్థించగా, బ్రహ్మ స్వయంగా ఆ అసంపూర్ణ రూపాలకే ప్రాణప్రతిష్ఠ చేశాడు — అందుకే జగన్నాథ మూర్తులకు చేతులు, కాళ్ళు సంపూర్ణంగా ఉండవు.

ఆలయ నిర్మాణాన్ని 12వ శతాబ్దంలో కళింగ చక్రవర్తి అనంతవర్మన చోడగంగదేవ ప్రారంభించగా, ఆయన వారసుడు అనంగ భీమదేవ 1174లో పూర్తి చేశాడు. ప్రధాన గోపురం 214 అడుగుల ఎత్తు ఉండి, పైన రాగితో చేసిన నటరాజ చక్రం (సుదర్శన చక్రం) అలంకరించబడింది — ఈ చక్రం పూరీలో ఎక్కడ నిలబడినా మీవైపే తిరిగి ఉన్నట్లు కనిపించడం విశేషం.

ఈ ఆలయానికి అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది వార్షిక రథయాత్ర — ఆషాఢ శుద్ధ విదియ నాడు ప్రారంభమై, జగన్నాథ్, బలభద్ర, సుభద్రల విగ్రహాలను భారీ రథాలపై 3 కిలోమీటర్ల దూరంలోని గుండీచ ఆలయానికి తీసుకువెళతారు. భక్తులు అందరూ కలిసి ఈ రథాలను లాగడం కుల-మత భేదాలు లేని సనాతన ధర్మ సమైక్యతను చాటుతుంది. ప్రతి ఏటా కొత్త రథాలను నిర్మించడం, గుండీచ ఆలయం వద్ద రథం స్వయంగా ఆగిపోవడం వంటి విశేషాలు దీనికి జోడించబడ్డాయి.

ఇతర ఆసక్తికరమైన విశేషాలు — ఆలయ గోపురంపై జెండా గాలికి వ్యతిరేక దిశలో ఎగురుతుంది; రథయాత్రకు ముందు స్వామికి జ్వరం వస్తుందని భావించి 14 రోజులు తలుపులు మూసి ఔషధాలు మాత్రమే నివేదిస్తారు; ప్రసాదాన్ని 7 మట్టి కుండలు ఒకదానిపై ఒకటి పేర్చి వండినా, పైనున్న కుండలోని అన్నమే మొదట ఉడుకుతుంది. 12 సంవత్సరాలకు ఒకసారి పాత విగ్రహాల స్థానంలో కొత్త వాటిని ప్రతిష్ఠించే 'నవకళేబర ఉత్సవం' జరుగుతుంది.

దర్శన సమయాలు*