✨ ప్రత్యేకత
అష్టాదశ శక్తి పీఠాలలో ఒకటి — అమ్మవారి నాలుక పడిన స్థలం | నిరంతరం మండే సహజ అగ్నిజ్వాలల రూపంలో దర్శనం | విగ్రహం లేని అరుదైన క్షేత్రం | పాండవులు నిర్మించారని చెప్పబడే ప్రాచీన ఆలయం
చరిత్ర & పురాణ గాథ — History
జ్వాలాముఖి దేవాలయం హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, కాంగ్రా జిల్లాలోని జ్వాలాముఖి పట్టణంలో వెలసిన అష్టాదశ శక్తి పీఠాలలో ఒకటి. ఇక్కడి అమ్మవారిని జ్వాలాముఖి దేవి (జ్వాలాజీ) అని పూజిస్తారు. స్థల పురాణం ప్రకారం, సతీదేవి శరీర భాగంలో నాలుక (కొన్ని గ్రంథాల ప్రకారం శిరస్సు) ఈ స్థలంలో పడిందని చెబుతారు.
ఈ క్షేత్రం అత్యంత విశిష్టమైనది — ఇక్కడ అమ్మవారికి ఏ విగ్రహ రూపం ఉండదు. భూమి లోపల నుండి సహజంగా వెలువడే నీలి రంగు అగ్నిజ్వాలలు నిరంతరం మండుతూ ఉండడమే అమ్మవారి స్వరూపంగా భక్తులు పూజిస్తారు. ఈ సహజ వాయు జ్వాలలు (నేచురల్ గ్యాస్ ఫ్లేమ్స్) శతాబ్దాలుగా ఆరిపోకుండా మండుతూనే ఉండడం శాస్త్రీయంగానూ, ఆధ్యాత్మికంగానూ ఆసక్తికరమైన విషయం.
ఆలయం 11వ శతాబ్దం నాటిదని, పాండవులు దీనిని నిర్మించారని స్థానిక శాసనాలు సూచిస్తున్నాయని చెబుతారు. 1905లో సంభవించిన భారీ భూకంపంలో ఆలయం పూర్తిగా శిథిలమైతే, 1930లో ప్రస్తుత ఆలయాన్ని పునర్నిర్మించారు.
హిమాచల్ ప్రదేశ్లోని కాంగ్రా జిల్లాలో జ్వాలాముఖితో పాటు వజ్రేశ్వరీదేవి (కాంగ్రాదేవి), చింతాపూర్ణి, చాముండా దేవి వంటి ఇతర ప్రసిద్ధ శక్తి క్షేత్రాలు కూడా సమీపంలో ఉన్నాయి — భక్తులు సాధారణంగా ఈ యాత్రలను కలిపి చేస్తారు. నవరాత్రి సమయంలో జ్వాలాముఖి దేవి ఆలయం భక్తులతో అత్యంత రద్దీగా ఉంటుంది.