🔱 కేదారనాథ్ జ్యోతిర్లింగం

చరిత్ర & పురాణ గాథ — History

కేదారనాథ్ ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలో, రుద్రప్రయాగ్ జిల్లాలో, మందాకిని నదీ తీరంలో, సముద్రమట్టానికి 3,584 మీటర్ల ఎత్తులో హిమాలయ పర్వత శ్రేణుల్లో వెలసిన ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటి. ఇక్కడి శివలింగం ఎద్దు మూపురం ఆకారంలో ఉండడం ఈ క్షేత్ర విశిష్టత.

పురాణ గాథ ప్రకారం, నరనారాయణులు అనే మునివర్యులు ఇక్కడ ఉగ్ర తపోదీక్షలో ఉన్నారు. వారి తపస్సుకు మెచ్చిన పరమశివుడు ఇక్కడ జ్యోతిర్లింగ రూపంలో అవతరించాడని చెబుతారు. మహాభారతంలో, పాండవులు కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో జరిగిన పాపాలకు పరిహారం కోసం శివుని వెదుకుతూ ఇక్కడికి వచ్చారని, శివుడు ఎద్దు రూపంలో వారికి దొరక్కుండా తప్పించుకున్నాడని, ఆ ఎద్దు మూపురం భూమిలో మిగిలిన చోటే ఈ లింగంగా వెలసిందని మరో గాథ.

చార్ ధామ్ (బద్రీనాథ్, కేదారనాథ్, గంగోత్రి, యమునోత్రి)లలో ఒకటైన కేదారనాథ్‌ను ఆది శంకరాచార్యులు స్థాపించారని విశ్వసిస్తారు. ఆలయం వెనుక భాగంలో ఆది శంకరాచార్యుల సమాధి ఉంది — ఆయన చిన్న వయసులోనే (32 ఏళ్ళకు) ఇక్కడే సమాధి పొందారని ప్రతీతి.

హిమాలయ ప్రాంత ప్రతికూల వాతావరణం కారణంగా ఈ ఆలయం సంవత్సరానికి ఆరు మాసాలు మాత్రమే (ఏప్రిల్ చివరి నుండి నవంబర్ ప్రారంభం వరకు, అక్షయ తృతీయ నుండి దీపావళి వరకు) తెరిచి ఉంటుంది. మిగిలిన ఆరు మాసాలు మంచు కారణంగా మూసివేయబడుతుంది. గౌరీకుండ్ నుండి 14 కిలోమీటర్ల దూరం గుర్రాలపై లేదా డోలీలో లేదా కాలినడకన ప్రయాణించి చేరుకోవాల్సి ఉంటుంది.

2013 జూన్‌లో సంభవించిన వరదలు కేదారనాథ్ ప్రాంతంలో పెను మార్పులు తీసుకొచ్చాయి. అయినా ఆలయం చెక్కుచెదరకుండా నిలబడిందని, ఇది శివుని కృపకు నిదర్శనమని భక్తుల విశ్వాసం.

దర్శన సమయాలు*