🔱 మహాకాళేశ్వర్ జ్యోతిర్లింగం

చరిత్ర & పురాణ గాథ — History

మహాకాళేశ్వర్ మధ్యప్రదేశ్‌లోని ఉజ్జయిని నగరంలో, క్షిప్రా నదీ తీరంలో వెలసిన ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటి. పూర్వం ఉజ్జయినిని 'అవంతిక' అని పిలిచేవారు. ఈ క్షేత్రం సప్తమోక్షపురీలలో ఒకటి, మరియు అష్టాదశ శక్తి పీఠాలలో ఒకటైన మహాకాళికాదేవి ఆలయం కూడా ఇక్కడే ఉంది.

పురాణ గాథ ప్రకారం, దూషణుడు అనే రాక్షసుడు వేదప్రియుడు అనే బ్రాహ్మణుని, అతని భక్తులను బాధించడానికి వచ్చినప్పుడు, పరమేశ్వరుడు ఆ స్థలంలో ఒక గుంట నుండి మహాకాలుని రూపంలో ప్రత్యక్షమై దూషణుడిని, అతని అనుచరులను భస్మం చేశాడు. సంతోషించిన భక్తులు స్వామిని అక్కడే జ్యోతిర్లింగ రూపంలో నివసించమని ప్రార్థించగా, ఆ కోరికను మన్నించి శివుడు మహాకాళేశ్వర జ్యోతిర్లింగంగా అవతరించాడు.

మహాకాళేశ్వరుడిని దర్శించినవారికి అకాల మృత్యు బాధలు ఉండవు అని పురాణాలు పేర్కొంటాయి — మృత్యువుకు అధినాయకుడిగా అభయ హస్తం ఇస్తున్నట్టుగా ఉంటాడు మహాకాళుడు. మరే ఇతర జ్యోతిర్లింగంలోనూ లేనట్టుగా, ఇక్కడ మాత్రమే ప్రధాన ద్వారం దక్షిణాభిముఖంగా ఉంటుంది — వాస్తు ప్రకారం దక్షిణ ద్వారం యమద్వారానికి సంకేతం.

ఈ ఆలయంలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది భస్మ హారతి — ప్రతిరోజూ తెల్లవారుజామున 4 గంటలకు నాగ సాధువులు సుమారు 45 నిమిషాల పాటు భస్మంతో స్వామికి హారతి ఇస్తారు. ఈ హారతిని వీక్షించడం వల్ల అకాల మృత్యు బాధలుండవని విశ్వాసం. కేవలం పురుషులకు మాత్రమే ఈ హారతిలో పాల్గొనేందుకు అనుమతి ఉంటుంది; నంది మంటపంలో పరిమిత స్థలంలో భక్తులు బారికేడ్ల వెనుక కూర్చుని దర్శిస్తారు.

12 సంవత్సరాలకు ఒకసారి ఉజ్జయినిలో కుంభమేళా జరుగుతుంది — లక్షలాది భక్తులు పాల్గొనే ఈ మహా ఉత్సవంలో శిప్రా నదీ స్నానం విశేష ఫలప్రదం. మహాశివరాత్రి నాడు మహాకాళుడిని 11 అడుగుల పూల కిరీటంతో వరుని రూపంలో అలంకరించే 'సెహ్రా' వేడుక ప్రత్యేక ఆకర్షణ.

దర్శన సమయాలు*