🔱 కాశీ విశ్వనాథ్ జ్యోతిర్లింగం

చరిత్ర & పురాణ గాథ — History

కాశీ విశ్వనాథ్ ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని వారణాసి నగరంలో, పవిత్ర గంగానది పశ్చిమ తీరంలో వెలసిన ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో అత్యంత ప్రముఖమైనది. ఇక్కడి స్వామిని విశ్వనాథుడు, విశ్వేశ్వరుడు అని అంటారు — 'విశ్వమంతా నిండినది ఈ విశ్వేశ్వరుడే' అని భక్తుల విశ్వాసం. పూర్వకాలంలో వారణాసిని 'కాశీ' (మెరుస్తున్నది) అని పిలిచేవారు.

కాశీ సప్త మోక్షపురీలలో ఒకటి — 'కాశ్యాంతు మరణాన్ ముక్తిః' అంటే కాశీలో మరణిస్తే ముక్తి లభిస్తుందని పురాతన విశ్వాసం. అందుకే అక్కడ మరణించాలనే కోరికతోనే ఎందరో భక్తులు ఇక్కడికి వచ్చేవారు. ఆది శంకరాచార్యులు తన బ్రహ్మసూత్ర భాష్యాన్ని, భజ గోవింద స్తోత్రాన్ని ఇక్కడే రచించారని ప్రతీతి.

ఆలయ చరిత్ర అనేక దండయాత్రలు, విధ్వంసం-పునర్నిర్మాణం చుట్టూ తిరుగుతుంది. మొఘలుల దండయాత్ర సమయంలో జ్యోతిర్లింగాన్ని రక్షించడానికి ఆలయ ప్రధాన పూజారి లింగంతో సహా సమీపంలోని జ్ఞానవాపి బావిలో దూకారని చెబుతారు — ఈ బావి నేటికీ ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉంది. 18వ శతాబ్దంలో మహారాణి అహల్యాబాయి హోల్కర్ ఆలయాన్ని పునరుద్ధరించారు.

విశ్వనాథుని దర్శించుకున్న తరువాత భక్తులు సమీపంలోని అన్నపూర్ణాదేవి ఆలయాన్ని దర్శిస్తారు — సాక్షాత్తు పరమేశ్వరునికి అమ్మవారు మొదట భిక్ష పెట్టిన ప్రాంతంగా చెబుతారు. మహాశివరాత్రి నాడు మృత్యుంజయ ఆలయం నుండి విశ్వనాథ ఆలయం వరకు ఊరేగింపు ఘనంగా జరుగుతుంది. గంగా నదిలో స్నానం చేసి విశ్వనాథుని దర్శించడం పరమపుణ్యదాయకంగా భావిస్తారు — సాయంత్రం వేళల్లో జరిగే గంగా హారతి అత్యంత మనోహరంగా ఉంటుంది.

దర్శన సమయాలు*