🛕 యాదాద్రి లక్ష్మీనరసింహ స్వామి దేవాలయం

చరిత్ర & పురాణ గాథ — History

యాదాద్రి లక్ష్మీనరసింహ స్వామి దేవాలయం తెలంగాణ రాష్ట్రం, యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లాలోని యాదగిరిగుట్ట మండలంలో, ఎత్తయిన గుట్టపై వెలసిన దివ్యక్షేత్రం. ఇది తెలంగాణలో అత్యంత ప్రముఖమైన వైష్ణవ క్షేత్రాలలో ఒకటిగా, హైదరాబాద్ నుండి వరంగల్ వెళ్ళే రహదారిలో సుమారు 50 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.

స్థల పురాణానికి మూలం వాల్మీకి రామాయణంలో ఉంది. విభాండక మహర్షి కుమారుడు రుష్యశృంగ మహర్షి; ఆయన కుమారుడే యాద మహర్షి (హాద ఋషి). చిన్నతనం నుండే నరసింహ స్వామి భక్తుడైన యాద మహర్షికి, ఉగ్రరూపుడైన నరసింహ స్వామిని ప్రత్యక్షంగా చూడాలనే తీవ్రమైన కోరిక ఉండేది. ఆ కోరిక కోసం ఆయన సింహాకారంలో ఉన్న ఒక గుహలో తీవ్ర తపస్సు చేశాడు — ఆ సమయంలో ఆంజనేయస్వామి ఆ గుహకు రక్షకుడిగా ఉన్నాడని చెబుతారు.

యాద మహర్షి తపస్సుకు మెచ్చి స్వామి ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అయితే ఆ ఉగ్ర నరసింహ రూపాన్ని చూడలేక, శాంత స్వరూపంలో దర్శనమివ్వమని యాద మహర్షి కోరగా, స్వామి కరుణించి లక్ష్మీ సమేతుడై ప్రసన్నంగా దర్శనమిచ్చాడు. 'ఏం కావాలో కోరుకో' అని స్వామి అడగగా, యాద మహర్షి — 'శాంతమూర్తి రూపంలోనే ఈ కొండపై శాశ్వతంగా కొలువై ఉండిపో' అని కోరాడు. ఆ కోరిక మేరకే లక్ష్మీనరసింహ స్వామి ఈ కొండపై కొలువుదీరాడు — యాద మహర్షి పేరు మీదుగానే ఈ క్షేత్రానికి 'యాదగిరి/యాదాద్రి' అనే పేరు వచ్చింది.

మరో గాథ ప్రకారం, యాద మహర్షి కోరికపై విష్ణువు ఐదు రూపాలలో దర్శనమిచ్చాడు — జ్వాలా నరసింహ, గండభేరుండ నరసింహ, యోగానంద నరసింహ, ఉగ్ర నరసింహ, లక్ష్మీనరసింహ — అందుకే యాదాద్రిని 'పంచనారసింహ క్షేత్రం' అని కూడా పిలుస్తారు. ఆది శంకరాచార్యులు ఈ స్వామిని స్తుతిస్తూ 'లక్ష్మీనృసింహ! మమ దేహి కరావలంబం' అని ప్రార్థించారని ప్రసిద్ధి — క్షిప్రప్రసాది (వెంటనే కరుణించే దైవం)గా యాదాద్రి స్వామి పేరు పొందారు.

క్షేత్రంలో రెండు లక్ష్మీనరసింహస్వామి ఆలయాలు ఉన్నాయి — పాత ఆలయం, కొత్త ఆలయం. స్వామివారు మొదట పాత ఆలయంలో వెలసి, తరువాత గుర్రంపై కొత్త ఆలయానికి వెళ్ళారని, ఆ గుర్రపు అడుగుల ముద్రలు ఇప్పటికీ ఆ మార్గంలో చూడవచ్చని చెబుతారు. మెట్ల మార్గంలో స్వయంభూగా వెలసిన శివాలయం కూడా ఉంది — లక్ష్మీనరసింహస్వామి కన్నా ముందే ఇక్కడ శివుడు వెలిశాడని ప్రతీతి; ఈ మెట్లు ఎక్కి స్వామిని సేవించినవారికి కీళ్ళ నొప్పులు తగ్గుతాయని భక్తుల విశ్వాసం. యాద మహర్షి కోరిక మేరకు ఆంజనేయస్వామి ఇక్కడ క్షేత్రపాలకుడుగా పూజలందుకుంటారు.

ఆలయ ప్రాంగణంలోని నృసింహ పుష్కరిణిని యాద మహర్షి తవ్వించాడని, ఈ పుష్కరిణికి వ్యాధులను నయం చేసే శక్తి ఉందని స్కంద పురాణం పేర్కొంటుంది. యాదగిరిగుట్ట నరసింహస్వామిని దర్శించినవారికి కుదరని రోగం ఉండదని, భక్తుల కలలో కూడా కనిపించి వ్యాధులను నయం చేస్తారని విశ్వాసం.

ఆలయాన్ని పూర్తి కృష్ణశిలతో ఆధునిక నిర్మాణ శైలిలో పునర్నిర్మించారు — మూలవిరాట్లను ముట్టుకోకుండా జాగ్రత్తగా ఈ పునర్నిర్మాణం చేపట్టారు. పర్యావరణ హిత చర్యలు (వాననీటి సంరక్షణ, డ్రిప్ ఇరిగేషన్, పూర్తి LED లైటింగ్) కారణంగా ఈ ఆలయానికి ఇండియన్ గ్రీన్ బిల్డింగ్ కౌన్సిల్ (IGBC) గుర్తింపు లభించింది — దేశంలో ఈ గుర్తింపు పొందిన అరుదైన దేవాలయాలలో ఇది ఒకటి. ఆలయం చుట్టూ చెట్ల నీడలో సాగే వినూత్న గిరి ప్రదక్షిణ మార్గం కూడా భక్తులను ఆకట్టుకుంటుంది.

దర్శన సమయాలు*