కలియుగ ప్రత్యక్ష దైవం — శ్రీనివాసుని దివ్య గాథ — 12 అధ్యాయాలు
శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి (శ్రీనివాసుడు, వేంకటాచలపతి) — శ్రీమహావిష్ణువు కలియుగ అవతారం. 'వేం' (పాపాలు) + 'కట' (తొలగించే) + 'ఈశ్వరుడు' (దేవుడు) = భక్తుల పాపాలను, కష్టాలను తొలగించే దైవం. కలియుగంలో మానవులను రక్షించడానికి శ్రీహరి స్వయంగా తిరుమల సప్తగిరులపై వెలసి, 'కలియుగ ప్రత్యక్ష దైవం'గా పూజలందుకుంటున్నాడు. స్కాంద పురాణం, వరాహ పురాణం, భవిష్యోత్తర పురాణాలలో శ్రీనివాసుని దివ్య గాథ వర్ణించబడింది. ఈ పేజీలో వేంకటేశ్వరుని సంపూర్ణ చరిత్రను 12 అధ్యాయాలలో అసలైన శ్లోకాలతో అందిస్తున్నాం.
ద్వాపర యుగాంతంలో, కలియుగ ప్రభావంతో ధర్మం క్షీణించబోతుందని గ్రహించిన మహర్షులు — గంగాతీరంలో ఒక మహా యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించారు. ఈ యజ్ఞఫలాన్ని త్రిమూర్తులలో ఎవరికి సమర్పించాలి, కలియుగంలో భక్తులను ఎవరు రక్షిస్తారు అనే సందేహం వారిలో కలిగింది.
నారదుని సలహా మేరకు, మహర్షులు ఈ విషయాన్ని పరీక్షించమని భృగు మహర్షిని కోరారు. త్రిమూర్తులలో ఎవరు దర్శన-అర్చనలతో ప్రీతి చెంది, భక్తుల కష్టాలను తొలగించి సర్వ కోరికలు తీరుస్తారో పరీక్షించి చెప్పమని వేడుకున్నారు.
భృగు మహర్షి ముందుగా బ్రహ్మలోకానికి, తర్వాత కైలాసానికి వెళ్ళాడు — కానీ ఇద్దరూ ఆయనను సరిగా ఆదరించలేదని భావించాడు. చివరికి వైకుంఠానికి వెళ్ళగా, శ్రీమహావిష్ణువు శేషశయ్యపై లక్ష్మీదేవితో విశ్రమిస్తున్నాడు.
తనను గమనించలేదన్న ఆగ్రహంతో, భృగువు విష్ణువు వక్షస్థలాన్ని తన్నాడు. విష్ణువు ఏ మాత్రం కోపగించక, లేచి మహర్షికి నమస్కరించి — 'మహర్షీ! నా కఠినమైన వక్షస్థలం తగిలి మీ పాదం నొప్పి పుట్టిందేమో' అంటూ ఆయన పాదాలను ఒత్తడం మొదలుపెట్టాడు. ఆ నెపంతో, భృగువు పాదంలో ఉన్న అహంకారానికి ప్రతీక అయిన 'జ్ఞాననేత్రాన్ని' నొక్కేశాడు.
విష్ణువు సహనానికి, వినయానికి మెచ్చి, యజ్ఞఫలం విష్ణువుకే దక్కుతుందని భృగువు నిర్ణయించాడు. కానీ — తన నివాసమైన శ్రీహరి వక్షస్థలాన్ని (లక్ష్మీదేవి నివాసం) భృగువు తన్నినందుకు, విష్ణువు ఆ మహర్షిని శిక్షించకుండా సమాదరించి పంపినందుకు లక్ష్మీదేవి తీవ్రంగా అవమానంగా భావించింది. శోకంతో ఆమె వైకుంఠాన్ని విడిచి భూలోకానికి వెళ్ళిపోయింది.
లక్ష్మీదేవి తనను విడిచి వెళ్ళడంతో, శ్రీహరి దుఃఖంతో ఆమెను వెతుక్కుంటూ భూలోకానికి వచ్చాడు. సిరి (లక్ష్మి) తనతో ఉన్నప్పుడు సర్వ సంపదలతో వైభవంగా ఉన్న నారాయణుడు, ఆమె వెళ్ళిపోవడంతో 'దరిద్ర నారాయణుడై' — తిరుమల (వేంకటాచలం) కొండలలో ఒక పుట్టలో తపస్సు చేయసాగాడు.
తిరుమల సప్తగిరులు — శేషాద్రి, నీలాద్రి, గరుడాద్రి, అంజనాద్రి, వృషభాద్రి, నారాయణాద్రి, వేంకటాద్రి — శ్రీహరి శయనించిన ఆదిశేషుని ఏడు పడగలేనని పురాణ గాథ. ఈ ఏడు కొండలు వైకుంఠానికి సమానమైన పవిత్రత కలిగినవి. వరాహస్వామి (విష్ణువు అడవి పంది అవతారం) అనుమతితో శ్రీనివాసుడు ఇక్కడ నివసించడం మొదలుపెట్టాడు.
పుట్టలో తపస్సు చేస్తున్న శ్రీనివాసునికి ఆహారం అందించడానికి — బ్రహ్మ ఆవుగా, శివుడు దూడగా మారి, అప్పటి చోళరాజు పశువుల మందలో చేరారు. ఆ ఆవు ప్రతిరోజూ తిరుమల కొండపైకి వెళ్ళి, పుట్టలోని శ్రీనివాసునికి తన పాలను ధారగా కురిపించేది.
ఆవు పాలు ఇవ్వకపోవడంతో ఆగ్రహించిన గోపాలకుడు, ఆవును వెంబడించి, పుట్టపై పాలు కురిపించడం చూసి గొడ్డలితో కొట్టబోయాడు. ఆ దెబ్బ ఆవుకు తగలకుండా, శ్రీనివాసుడు పుట్ట నుండి బయటకు వచ్చి ఆ దెబ్బను తన తలపై స్వీకరించాడు — విష్ణువుకు రక్తస్రావమైంది.
ఆగ్రహించిన శ్రీనివాసుడు, సేవకుని అపరాధాన్ని రాజు భరించాలి కాబట్టి, చోళరాజును రాక్షసుడిగా మారమని శపించాడు. రాజు శాపవిమోచనం కోసం ప్రార్థించగా — 'నువ్వు మరుజన్మలో ఆకాశరాజుగా జన్మించి, నీ కుమార్తె పద్మావతిని నాకిచ్చి వివాహం చేస్తావు, అప్పుడు నీకు శాపవిమోచనం' అని అనుగ్రహించాడు.
శాపగ్రస్తుడైన చోళరాజు, మరుజన్మలో ఆకాశరాజుగా జన్మించాడు. సంతానం కోసం యజ్ఞం చేయగా, బంగారు కమలంలో ఒక ఆడపిల్ల లభించింది. ఆమెను పద్మావతిగా పెంచాడు — ఈమె లక్ష్మీదేవి (వేదవతి) అంశ. ధరణీదేవి ఆకాశరాజు భార్య.
ఒకనాడు శ్రీనివాసుడు వేటకు వెళ్ళినప్పుడు, ఉద్యానవనంలో పద్మావతిని చూసి ప్రేమలో పడ్డాడు. ఈ విషయాన్ని తన పెంపుడు తల్లి వకుళాదేవికి (ద్వాపరయుగంలో యశోద — కృష్ణుని పెంచిన తల్లి, కలియుగంలో శ్రీనివాసుని పెంచాలన్న కోరికతో వకుళగా జన్మించింది) చెప్పాడు.
శ్రీనివాసుని కోరిక మేరకు, వకుళాదేవి స్వయంగా ఆకాశరాజు వద్దకు వెళ్ళి, శ్రీనివాసునికి పద్మావతిని ఇచ్చి వివాహం చేయమని రాయబారం నడిపింది. ఆకాశరాజు సంతోషంగా అంగీకరించాడు — తన పూర్వజన్మ శాపవిమోచనానికి ఇదే మార్గమని తెలియక, కానీ దైవ సంకల్పంగా.
వివాహం నిశ్చయమైంది. కానీ రాజకుమార్తె పద్మావతి వివాహానికి కావలసిన అపారమైన ధనం శ్రీనివాసుని వద్ద లేదు — ఆశ్రమవాసిగా, ఆశ్రితుడిగా జీవిస్తున్న ఆయన పేదరికంలో ఉన్నాడు. 'భాగ్యమున్నంత కాలం అందరూ గౌరవిస్తారు, కలిమి కోల్పోయిన నాడు అన్నీ కోల్పోయినట్లే' అని వకుళాదేవి లోకరీతిని వివరించింది.
వివాహ ఖర్చుల కోసం, బ్రహ్మ-శివుల సూచన మేరకు, శ్రీనివాసుడు సంపదల అధిపతి కుబేరుని వద్ద అప్పు తీసుకున్నాడు. వైశాఖ శుక్ల సప్తమి నాడు, 14 లక్షల రామముద్ర బంగారు నాణేలను వడ్డీతో సహా తిరిగి చెల్లించే షరతుపై కుబేరుడు ఆ అప్పును ఇచ్చాడు.
శ్రీనివాసుడు మాట ఇచ్చాడు — 'కలియుగాంతం వరకు, నా భక్తులు సమర్పించే కానుకలతో ఈ అప్పును వడ్డీతో సహా తీరుస్తాను.' అందుకే నేటికీ తిరుమల వెంకన్నకు భక్తులు సమర్పించే ప్రతి కానుక, స్వామి కుబేరునికి ఇచ్చిన మాటను నిలబెట్టడానికే అని భక్తుల విశ్వాసం. స్వామివారికి అప్పు ఎగ్గొట్టే ఆలోచనే రాదు — ఇది ధర్మనిష్ఠకు, వాగ్దాన పాలనకు ఆదర్శం.
ఆకాశరాజు రాజభవనంలో శ్రీనివాస-పద్మావతుల వివాహం అంగరంగ వైభవంగా జరిగింది. బ్రహ్మదేవుడు స్వయంగా పౌరోహిత్యం చేశాడు; సకల దేవతలు, మహర్షులు హాజరయ్యారు. ఈ కల్యాణ వేడుకలో — శివునికి ఋషుల సదుపాయాలు, షణ్ముఖునికి పిలుపుల బాధ్యత, అగ్నిహోత్రునికి వంటావార్పు, వరుణునికి నీటి సదుపాయం, కుబేరునికి దాన బాధ్యత ఇలా ఒక్కొక్కరికి ఒక్కో పని అప్పగించాడు శ్రీనివాసుడు.
ఈ శ్రీనివాస కల్యాణం నేటికీ తిరుమలలో, దేశవ్యాప్తంగా ఎన్నో ఆలయాలలో వైభవంగా నిర్వహిస్తారు — శ్రీనివాస కల్యాణం చూసిన/చేయించిన వారికి కల్యాణ ప్రాప్తి, సకల శుభాలు కలుగుతాయని భక్తుల విశ్వాసం. స్వామి వివాహం జరిగిన నారాయణపురం తిరుపతికి సుమారు 50 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
వివాహానంతరం, శ్రీనివాసుడు పద్మావతీసమేతంగా తిరుమల కొండకు తిరిగి వచ్చాడు. ఇంతలో, భృగు సంఘటనతో అలిగి భూమికి వచ్చిన శ్రీమహాలక్ష్మి (కొల్హాపురంలో తపస్సు చేస్తూ) ఈ వివాహ విషయం తెలిసి తిరుమలకు చేరింది.
సపత్నుల (పద్మావతి, లక్ష్మి) మధ్య సంభవించబోయే కలహాన్ని నివారించడానికి, శ్రీనివాసుడు శిలారూపంగా (రాతి విగ్రహంగా) మారాడు. లక్ష్మి, పద్మావతి ఇద్దరూ తమ భర్తతో ఎప్పుడూ ఉండాలని కోరి — లక్ష్మి స్వామి వక్షస్థలంపై ఎడమవైపున, పద్మావతి కుడివైపున శిలారూపంలో కొలువయ్యారు.
అప్పటి నుండి ఇప్పటి వరకు — శ్రీమహావిష్ణువు శ్రీ వేంకటేశ్వరునిగా భూలోకంలో తిరుమలలో శిలారూపంలో పూజలందుకుంటున్నాడు. ఆనంద నిలయంలో శ్రీనివాసుడు, శ్రీదేవి, భూదేవి సహితంగా దర్శనమిస్తాడు.
తిరుమల వేంకటేశ్వర ఆలయం — ప్రపంచంలో అత్యధికంగా సందర్శించబడే, అత్యంత సంపన్నమైన హిందూ క్షేత్రాలలో ఒకటి. 'కలియుగ వైకుంఠం'గా ప్రసిద్ధి. క్రీస్తుశకం 7వ శతాబ్దం నాటికే ఇక్కడ బ్రహ్మోత్సవాలు జరిగాయని శాసన ఆధారాలు ఉన్నాయి — తిరుమల క్షేత్రానికి 1,500 ఏళ్ళకు పైగా చారిత్రక ప్రాశస్త్యం.
బ్రహ్మోత్సవాలు: శ్రీనివాసుడు స్వయంగా బ్రహ్మదేవుని పిలిచి, జగత్కల్యాణం కోసం ఉత్సవాలు నిర్వహించమని ఆజ్ఞాపించాడట. బ్రహ్మ శ్రవణా నక్షత్రం నాటికి పూర్తయ్యే విధంగా తొమ్మిది రోజులు ఈ ఉత్సవాలు నిర్వహించాడు — అందుకే 'బ్రహ్మోత్సవాలు' అని పేరు. గరుడసేవ, రథోత్సవం వంటివి ఈ ఉత్సవాలలో ప్రధాన ఆకర్షణలు.
వేంకటేశ్వర స్వామి కథ మనకు ఎన్నో జీవిత పాఠాలు నేర్పుతుంది — భగవంతుడే భక్తుల కోసం, లోక కల్యాణం కోసం పేదరికం, అప్పు, కష్టాలను భరించాడు. స్త్రీకి, జీవన సహచరికి హిందూ ధర్మం ఇచ్చిన ప్రాముఖ్యత (లక్ష్మీదేవి అలక గాథ), వాగ్దాన పాలన (కుబేరుని అప్పు), సహనం-వినయం (భృగు సంఘటన) — ఇవన్నీ ఈ గాథలో నిక్షిప్తమై ఉన్నాయి.
అన్నమాచార్యులు (అన్నమయ్య) — తిరుమల వేంకటేశ్వరునిపై 32,000కు పైగా సంకీర్తనలు రచించి, 'పదకవితా పితామహుడు'గా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన కీర్తనలు నేటికీ తిరుమలలో ప్రతిధ్వనిస్తాయి.
వేంకటేశ్వర స్వామి కలియుగ ప్రత్యక్ష దైవం — భూత, భవిష్యత్, వర్తమాన కాలాలలో శ్రీనివాసునికి సాటిరాగల దైవం లేదని ప్రతీతి. భక్తులు 'గోవిందా! గోవిందా!' అని నామస్మరణ చేస్తూ ఏడుకొండలు ఎక్కి స్వామిని దర్శించుకుంటారు.
'శ్రియః కాంతాయ కల్యాణనిధయే నిధయేऽర్థినామ్... శ్రీ వేంకటనివాసాయ శ్రీనివాసాయ మంగళమ్' — శ్రీ వేంకటేశ్వర సుప్రభాతం, మంగళాశాసనాలు నేటికీ ప్రతి ఉదయం తిరుమలలో ప్రతిధ్వనిస్తాయి. తిరుమల యాత్ర హిందువుల జీవితంలో ఒక పవిత్ర స్వప్నం.
వేంకటేశ్వరుని జీవితం మనకు నేర్పే పాఠం — భగవంతుడు సైతం ధర్మం కోసం, భక్తుల కోసం కష్టాలను, త్యాగాలను భరిస్తాడు. వినయం, సహనం, వాగ్దాన పాలన, కుటుంబ ధర్మం — ఇవే వేంకటేశ్వర తత్త్వం. గోవిందా! గోవిందా! ఏడుకొండలవాడా వెంకటరమణా గోవిందా!