✨ ప్రత్యేకత
అష్టాదశ శక్తి పీఠాలలో 11వది — అమ్మవారి నాభి భాగం పడిన స్థలం | వైతరిణీ నదీ తీరం | 'నాభిగయ' క్షేత్రం | ఒడిశాలో అత్యంత ప్రాచీన శక్తి క్షేత్రాలలో ఒకటి
చరిత్ర & పురాణ గాథ — History
బిరజా దేవి ఆలయం (గిరిజా దేవి) ఒడిశా రాష్ట్రం, జాజ్పూర్ పట్టణంలో, పవిత్ర వైతరిణీ నది తీరంలో వెలసిన అష్టాదశ శక్తి పీఠాలలో 11వది. ఇది ఒడిశాలోని అత్యంత ప్రాచీన, పవిత్రమైన శక్తి క్షేత్రాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.
స్థల పురాణం ప్రకారం, సతీదేవి శరీర భాగంలో నాభి (బొడ్డు) భాగం ఈ స్థలంలో పడిందని చెబుతారు — అందుకే జాజ్పూర్ను 'నాభిగయ' అని కూడా పిలుస్తారు. (గయాసురుని గాథలో అతని నాభి భాగం కూడా ఇక్కడే నిలిచిందని మరో సంబంధిత గాథ చెబుతుంది — పిఠాపురం 'పాదగయ' గాథకు ఇది అనుబంధం.)
జాజ్పూర్ ప్రాచీన కాలంలో ఉత్కళ (ఒడిశా) రాజధానిగా ఉండేదని చారిత్రక ఆధారాలు చెబుతున్నాయి. ఈ ప్రాంతం తాంత్రిక సాధనకు, శాక్తేయ ఆరాధనకు అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. వైతరిణీ నదిలో స్నానం చేసి బిరజా దేవిని దర్శించడం పితృ తర్పణాలకు, పాప పరిహారానికి విశేష ఫలప్రదంగా భక్తులు భావిస్తారు.
ఆలయం పురాతన ఒడిశా శిల్పకళా శైలిలో నిర్మించబడింది. నవరాత్రి ఉత్సవాల్లో బిరజా దేవికి ఘనంగా పూజలు నిర్వహిస్తారు. ఒడిశాలోని ప్రసిద్ధ జగన్నాథ క్షేత్రం (పూరి), లింగరాజ ఆలయం (భువనేశ్వర్) లతో పాటు జాజ్పూర్ బిరజా దేవి క్షేత్రం కూడా రాష్ట్రంలోని ముఖ్య యాత్రా స్థలాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.